Over gedeelde waarden en een verlanglijstje

Het einde van het ene jaar en de opmaat naar het andere, is vaak een verwarrende periode. Enerzijds wil je het jaar goed afronden, de intenties van het begin waarmaken, anderzijds broeit de energie van de nieuwe plannen. Ieder einde is een nieuw begin. Die paradox zien we overal om ons heen. Iedere periode van grote verandering kent grote onzekerheid maar ook grote kansen. Vernieuwen is essentieel voor ieder vervolg. Ieder systeem kent haar einde. Maar niet iedereen weet om te gaan met die verandering. Niet iedereen staat er even bloot aan. Niet iedereen is hetzelfde.

Op 16 november hadden we bij ACE Rotterdam/Rijnmond/Drechtsteden de eer om de Commissaris van de Koning Jaap Smit te ontvangen. Ik kende hem al uit de tijd van zijn voorzitterschap bij CNV en ontmoette hem recent opnieuw bij de voorbereiding van het AWVN congres van 10 oktober jl. Op mijn uitnodiging zijn gedachten over vernieuwend werkgever- en werknemerschap te delen, gaf hij direct een ja. Jaap Smit heeft, als oud-predikant, de gave van het woord. Hij kan boeiend en beeldend vertellen over zijn visie. Op 16 november sprak hij de aanwezigen toe over de enorme veranderingen in de arbeidsmarkt en de grote verschillen hoe we daar mee om gaan. In de grote uitdaging van de verandering in deze tijd dreigt een tweedeling te ontstaan van ‘vrije vogels die de ontstane ruimte kunnen benutten en vogelvrijen die alleen nog kunnen verliezen’. En als je alleen maar te verliezen hebt, staat alles stil.

Vervolgens pleitte hij voor richting aan de hand van gedeelde waarden;
1. Wederzijds respect
2. Zicht op continuïteit
3. Recht op ontwikkeling en groei
4. Recht op een redelijke beloning

Het mooie van deze waarden voor werkgevers en werknemers/werkenden is dat deze waarden volstrekt wederkerig zijn. Met respect met elkaar omgaan, betekent elkaar zien in alle mogelijkheid en kwetsbaarheid, zien wat je wel én niet kan, wat je nodig hebt. Continuïteit wil zeggen een leven lang mee mogen doen ongeacht je leeftijd, je beperking. Maar ook een bedrijf mogen veranderen aan de eisen van de tijd, zodat naast rendement de continuïteit gewaarborgd blijft. Recht op ontwikkeling en groei wil zeggen dat beide partijen van elkaar mogen verwachten dat je kansen krijgt en benut, dat je niet alleen vraagt maar ook geeft. Dat je ziet dat mensen, bedrijven en de wereld om hen heen veranderen en iedereen mee zal moeten veranderen. Recht op een redelijke beloning is recht op een redelijk salaris en een redelijke winst. Vanuit deze gedeelde waarden kunnen we samen komen tot een nieuwe inrichting van de arbeidsmarkt, respectvol en met oog voor wat je zelf nodig hebt én wat de ander nodig heeft.

Vanuit een wereld die stabiel, zeker, eenvoudig en begrijpelijk is, zijn we op weg naar een wereld die beweeglijk, onzeker, complex en dubbelzinnig is. Juist in die wereld is het van enorm belang om elkaar mee te nemen, waarden te delen, transparant te zijn, te zeggen wat je doet en te doen wat je zegt, mensen te betrekken, je koers helder te maken en uit te voeren. Google maar eens op VUCA. Het is geen recept om overal overeenstemming over te bereiken, maar het kan wel helpen om bestaande zekerheden los te laten en zo samen te bouwen aan een toekomst waarin we allemaal winst ervaren. Met het streven naar behoud heb je namelijk alleen maar te verliezen. Door werkelijk met elkaar het gesprek aan te gaan over wat de ander nodig heeft en op basis van gedeelde waarden, weten we zijn of haar verlanglijstje. En als je dat weet kun je elkaar vaak een stuk gelukkiger maken (…en je hoeft niet alles te krijgen om toch gelukkig te worden!). En dat past mooi in deze tijd van het jaar.

Ik wens iedereen een prachtige, liefde- en respectvolle decembermaand.

Andreas van den Goorbergh
Voorzitter ACE Nederland
Directeur HBS